|
|
|
 |
|
|
|
|
4 mevsim pirelerle savaş! |
 Pireyle mücadele hakkında pek çoğumuz yeterli bilgiye sahip değiliz. Kimimiz sadece bahar ve yaz aylarında pireler için önlemler alıyoruz. Kimimiz yanlış uygulamalarda bulunuyoruz. Dostumuz Odi, HavHav.com üyelerini dış parazitlerle mücadele konusunda bilgilendirmek için Boğaziçi Vet. Kliniği'nden Veteriner Hekim Mahmut Velayi ile görüştü.
Pirelerin köpek sağlığını nasıl tehdit ettiklerini, hangi hastalıklara neden olduklarını öğrenebilir miyiz?
Pirelerin farklı şekillerde kedi ve köpeklerin sağlıklarının etkilemesi söz konusudur.
* Kaşıntıya neden olur. Bu son derece rahatsızlık verici bir durumdur.
* Pire alerjisi (FAD) dediğimiz deri hastalığına sebep olur.
* Kansızlığa neden olabilir, bu durum çok miktarda pire olduğunda söz konusudur.
* Köpeklerde yaygın olarak görülen bir parazitin ara konakçısıdırlar. Böylece petler arasında parazitlerin ve bu parazitlerin neden olduğu çeşitli hastalıkların petler arasında taşınmasına neden olurlar. |
|
Sokaktaki bunca hayvan pireyle birlikte yaşarken evdeki köpeğimizde pireye karşı önlem almak neden önemli?
Amacımız hayvanın olabildiğince mutlu, uzun ve sağlıklı yaşaması. Daha önce bir kez pirelendiyseniz, bir tane pirenin bile ne kadar rahatsız edici olduğunu bilirsiniz. Pirelenmiş köpeğinizde en az sizin kadar bu rahatsızlığı hissedecektir. Karşılaştığımız bir olayı anlatayım size. Gece gündüz uluyan bir Kangal için çağırdılar. Gidince gördük ki, köpeğin bunca ulumasının nedeni pirelenmiş olması. O kadar rahatsız olmuş ki, artık yemekten içmekten kesilmiş. Köpek ayrıca kapalı bir alanda, doğal bir alanda olsa örneğin; suya girer, çamura bulanır, yerlere, ağaçlara sürtünür. Doğada hayvanın bunu bir nebze de olsa bertaraf etmesi mümkün ama, evde beslediğimiz hayvanların zaten doğal ortamı yok. Bu durumda köpeğimizi rahatsız eden bu pirelerin yok edilmesinde onlara yardımcı olmamız lazım.
Keşke imkanımız olsa sokaktaki tüm hayvanları pireden arındırabilsek. Ama en azından elimizin altında olan, sorumluluğunu aldığımız hayvanlara iyi bakmalıyız. Bunu yapmak da hiç değilse bir dış parazit mücadelesiyle başlar. Çünkü pireler bizim sağlığımızı da tehlikeye atıyorlar. Kedilerden insanlara geçebilen bazı zoonoz hastalıklar var. Pireler bu hastalıkların aracılığını da yapmaktadır. Bağışıklık sistemini çökerttiği için kedi ve köpeğin çok rahat bir şekilde başka hastalıklara yakalanmasına neden olur. En basiti viral hastalıklara yakalanabilir, üşütünce kolay hasta olabilir. Sokakta bunca hayvan pireyle yaşarken evlerimizdeki hayvanları pireden arındırmak onların sağlığı ve mutluluğu için önemlidir. |
|
İlkbahar ve yaz aylarında pire problemi ile karşılaşmak daha doğal karşılanıyor. Ancak ilginç bir şekilde sonbahar-kış aylarında da pire problemi ile sık sık karşılaşmaya başladı. Bu durumun sebepleri nelerdir?
Pirenin 12 ay boyunca yaşam döngüsü devam eder. Bir pire topluluğunda birkaç safha vardır. Ergin pireler topluluğun yüzde %5’ini oluşturur. Gerisi ise yumurtadır. Erginler yumurtladıkça o yumurtalar hayvanın vücudunda, yerde halının üzerinde, toprakta olgunlaşıyor. Daha sonra larvalar ortaya çıkıyor. Bu larvalar da gözle göremediğimiz deri döküntüsü, protein döküntüleri ile beslenip ergin pireler oluyorlar. Bu larvaların yaşama süresi, yani yumurtadan ergin pire olma süreleri ortamın nemlilik oranı, gıda anlamının uygunluğuna bağlı olarak 2 hafta ile birkaç ay arasıdır.
Diyelim ki, evinizde köpeğiniz var ve piresi yok. Kasım ayında bir pire geldi. O pire sürekli yumurtlayacak. Binlerce yumurta yere düşecek. Bu birkaç ay sürecek ki yaşam döngüsü tamamlansın. Pireler için kış veya yaz fark etmiyor ama şu var, biz pireyi ya başka hayvanlardan ya pire topluluğundan alıyoruz. Kış aylarında dışarıdan bu pire topluluğundan alma ihtimalimiz daha azdır. |
|
Pirelere karşı önlem almada üyelerimize verebileceğiniz tavsiyeler var mı?
Bizim dikkat etmemiz gereken nokta; varsa uzaklaştırmak, yoksa korumak. Birçok banyo için şampuan, toz gibi ilaçlar, sulandırıp da banyoda kullanılan ilaçlar var. Bunların kullanma süresi 48 saat. Ancak bunlar sadece köpeğinizin üzerindeki pireleri yok edebilir köpeğinize koruma sağlamaz. En etkili yöntem damla kullanılmasıdır. Bana göre en iyisi Pfizer’in Stronghold damlası tarzı damlalar kullanmak tercih edilmelidir.
Tavsiyem ayda bir ensesinden Stronghold damla uygulanmasıdır. Dış parazit tedavisinde (pire, bit,...) olduğu kadar kana karışarak, iç parazitler dediğimiz yuvarlak veya solucan tipi parazitlerin dökülmesinde de etkilidir. Türkiye'de çok az görülen Heartworm dediğimiz kalp kurtları için kedi ve köpeklerde çok etkilidir. Biz hem koruma, hem de tedavide çok yararlanıyoruz.
Pire tedavisine en erken ne zaman başlanabilir?
Biz yavrulara Stroghold uyguluyoruz, herhangi bir sorunla karşılaşmadık. Spray tipi ürünlerde yavrular iki haftalıkken başlayabiliriz. |
|
Damlaları kullandıktan sonra da pire gördüklerini söyleyen üyelerimiz olmuştu. Bu nasıl olabilir?
Uygulamada yanlışlık ya da doğru doz uygulanmıyor olabilir. Uygulama için; mümkün mertebe damla deriye temas ettirilmelidir. Tüylerin üstünden şöyle bir sürmek ilacın %20-%30 kaybına neden olur. Bir de, bu ilaçlar sınıflandırılmıştır. 10 kg’dan az, 10-20kg arası, 20-40 kg arası diye. İlaç uygulanmadan önce ve sonra firmanın verdiği kurallara dikkat etmek gerekir. Damlayı uyguladıktan 2 saat sonra köpeğinizi yıkayabilirsiniz. Bunlar bu konuda etkili olan faktörlerdir. Birçok insan ilacın etki süresini şaşırıyor. Stronghold’un etki süresi 1 aydır. 45 gün sonra hayvanın üzerinde pire görüyorsanız eğer, olabilir, çünkü ilacın etki süresi bitmiştir ya da 2 saat dolmadan köpeğinizi yıkamışsanız üzerinde pire görebilirsiniz. |
|
Evden çıkmayan köpeklerin düzenli uygulamaya ya da pirelere karşı koruyucu bir programa ihtiyaçları var mıdır?
Hiç evden çıkmayan köpeklerde bile pire görebiliriz. Hatta çok ilginç bir şey söyleyeyim: hiç evden dışarı çıkmayana hayvanda iç parazit bile görülebiliyor. Dışarıdan biz taşıyoruz. Ayakkabılarımızdan, üstümüzden mutlaka larva ya ergin pire taşımamız söz konusu olabilir. Ayda bir defa hayvana damla yapmak çok zahmetli bir şey değil, şüphelere girmekten ziyade böyle bir önlem almakta fayda var. Üstelik sadece pire için değil bahsettiğimiz birçok konu için de önlem alıyorsunuz.
Bu dönemde devam edilmesi gereken ve önlem alınmasında fayda olabilecek başka önemli parazitler var mıdır?
Özellikle bir dönemden bahsetmeyelim, yıl boyunca kedi ve köpeklerde dikkat etmemiz gereken şey, dış ve iç parazitlerdir. Dış parazit dediğimiz pire, kene, bittir. Yine damlalarla uzaklaştırmak mümkündür. İç parazitler de yassı, şerit ya da tenya grubu dediğimiz parazitlerdir. Bu iki gruba da ağızdan verilen ilaçlarla düzenli olarak uyguladığımız taktirde bir sorun yaşamayız. Sene boyunca buna dikkat etmemiz gerekir.
İlaç aşırı dozda kullanılırsa ne olur?
Bu asla doğru bir uygulama değildir. Hayvanın nasıl etkileyeceğini sorarsanız ilaçların üzerinde marjinal dozları vardır. Nasıl bir çalışma yapılmış, ne kadarı bu hayvanın yaşamını tehlikeye sokar, bunları bilmiyoruz ama ben haftalık bir uygulamayı onaylamıyorum. Ancak bildiğim kadarıyla Stronghold’un çok geniş bir güvenlik sınırı var. Haftada bir de uygulasanız bir sorun çıkmaz. Ne olursa olsun unutmamak gerekir ki, nihayetinde bir noktadan sonra bu ilaçlar vücutta birikim oluşturan ilaçlardır. İleride karaciğerde sorun çıkarabilir.
Barınaklardaki köpek sayısını söz konusu olunca dış parazit uygulaması daha ayrı bir önem kazanıyor. Barınaklarda dış parazit uygulamasını nasıl nasıl yapmalıyız ?
İki konudan bahsettik, pirelerin kendisini uzaklaştırmak ve topluluğu yok etmek. Sizin bahsettiğiniz durumda sadece o hayvandan pireleri uzaklaştırıyor ama, pire topluluğunu ortadan kaldıramıyor. Bir hayvanda ilaç varsa pirelenmeyecek ama o zaman ilaç uygulanmayan hayvana gidecektir. Nihayetinde pireler de bir hayvandan kan emecekler. Pireler ilaç uygulanmayan hayvanda toplanacaklardır. Pirelere karşı önlem almak en az kuduz aşısı kadar önemlidir. Bu nedenle barınaklarda pirelere karşı tüm hayvanlara aynı anda uygulama yapılmalıdır. |
|
Pire topluluğunu yok etmek için ilaç dışında bizim yapabileceğimiz bir şey var mı?
Evi temizlemek, vakumlu süpürgelerle süpürmek kısmen bir çözümdür ama bir koltuğun kıvrımlarında kalanları almak zordur. Toz şekilde bazı ilaçlar var, halıların altına dökülebilir. Fakat belli bir süre oraya hayvan bırakmamamız gerekiyor. Tozu yalayabilir ve zehirlenebilirler.
Köpeğimizi düzenli olarak taramanın pireyle mücadelede bir etkisi var mıdır?
Faydası vardır. Fırçalamanın kendisi apayrı sağlık için gerekli bir işlem. Fırçalamakla köpeğimizin üstündeki pireleri atmak da mümkün. Ama medikal bir uygulama yapmazsak o pire birkaç saat sonra yine eski yerini alacaktır. Fakat fırçalamak hayvanın derisine masaj anlamında yararlıdır.
Pireler insan vücudunda yaşar mı?
Dua edin evinizde bir kedi ya da köpek olsun. Petiniz varken bizi tercih etmezler. Pire, belki bir defa gelir, sizi ısırır ama köpeğiniz varken onların üstünde konaklarlar. Denemenizi tavsiye etmem ama şöyle düşünün: Köpeğinizin piresi var, dolayısıyla evde bir pire popülasyonu var. Petinizle tatile gidin. 10 gün sonra eve girerken beyaz bir pantolon giymiş halde kapıdan içeri girin. Eve girer girmez o beyaz pantolonun üzerinin bir sürü siyah noktacık olacağını şimdiden söyleyebilirim. Çünkü ev pire kaynıyor ve beslenemedikleri için 10 gündür açlar. Başka şansları yoksa insana da saldırırlar.
Dostumuz Odi ile Boğaziçi Vet. Kliniği'nden Veteriner Hekim Mahmut Velayi'ye bu söyleşi için teşekkür ederiz.
|
|
Burada verilen sağlık bilgisi sadece eğitimsel amaçlar içindir ve
bir sağlık çalışanı ile yapılan görüşmelerin yerine geçmesi amaçlanmamaktadır.
Hasta bakımı ile ilgili tüm kararlar hastanın kendi özelliklerini de göz önünde
bulunduran bir sağlık çalışanı ile birlikte alınmalıdır.
|
18.02.2004 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
erujum - Yeni Yavr...
Adana'da dogo köpeğim ka...
Barınaklardan
